جمعآوری فهرستی از بهترین شاعران کار چندان آسان و سادهای نیست، چراکه معیارهای افراد برای انتخاب شعرا، متفاوت است و شاعران بزرگ تاریخ از دیدگاههای مختلفی در نظر گرفته میشوند؛ مثلا ممکن است بعضیها حافظ یا سعدی را برجسته بدانند، در حالی که افرادی هستند از آثار معاصرتر؛ مثل فروغ فرخزاد یا احمد شاملو لذت میبرند.
انتخاب برترینها به سلیقه، دوره زمانی، سبک و حتی محیط فرهنگی بستگی دارد. بهعلاوه، هر شاعری سبک خاص خودش را دارد و بعضی از آثار خاصپسند، بهطور ویژه برای یک گروه خاص سروده شده و روی همان اقلیت، تاثیرگذار است بنابراین آن شاعر، در نگاه طرفدارانش یک شاعر بینظیر برشمرده میشود.
ناگفته نماند، همین تفاوتها است که باعث شده اکنون یک فهرست جامع و بدون تعصب داشته باشیم. فهرستهایی که احتمالا برای هر خواننده و هر نسل، معنای متفاوتی دارد. بنابراین تاکید میکنیم که نمیتوان به طور قطعی گفت که کدام شاعر “بهترین” است اما میتوانیم به طور احتمالی حدس بزنیم کدام شاعران طرفدارن بیشتری دارند که در این مقاله آنها را بررسی میکنیم.
نقش کاربردی شعر چیست؟
شعر؛ یک هنر ادبی است که به وسیله واژهها، وزن، قافیه؛ تصویرساز احساسات و افکار انسان دیروز و امروز بودهاست. در شعر، معنای کلمات معمولاً فراتر از مفهوم سطحی آنها میرود و از نماد، استعاره و تلمیح استفاده میشود تا به طور غیرمستقیم تاثیر عاطفی و فکری خود را بگذارد.
کاربرد شعر متنوع است، اما رسالت اصلی شعر بیان احساسات و عواطفی است که کلام نثر از ابراز آن ناتوان است. البته شعر میتواند دربرگیرنده مفاهیم عمیقتر مثل فلسفه، تنگناهای اجتماعی یا سیاسی باشد و بهعنوان ابزاری برای نقد یا تغییر اجتماعی استفاده شود همانطور که مشاهده میکنیم بعضی از شاعران از شعر برای بیان اعتراض، امیدواری و پرسشهای وجودی بهره میبرند.
شعر علاوهبر این موارد، وسیلهای برای آرامش و تفکر است. بسیاری از افراد از شعر برای ایجاد حس آرامش یا ایجاد جرقه خلاقیت خود استفاده میکنند و این خلاقیت به امور دیگر زندگیشان بسط پیدا میکند بنابراین گزافه نیست بگوییم، شعر یک اعجاز در ادبیات شمرده میشود!
معرفی شاعران برتر دنیا
همانطور که ذکر شد دنیای شعر، دنیایی از آرزوها و خواستههای انسانی است که انسان خاکی به دلایل بسیار نمیتواند آنها را آشکار کند. شعر تسلیبخش کسانی است که به کشف حقیقت درون خود علاقهمند هستند.
براین اساس، هر زبان و هر ملت با شاعرانی بزرگ، دنیای خاص خود را خلق کردهاند. اگرچه در گذشته بسیاری از افراد از جمله خود ما ایرانیان، توجه کمی به شاعران کشورهای مختلف داشتیم، اما اکنون دیگر زمان آن فرا رسیده که دیدگاه خود را گسترش بدهیم و با شاعران برجستهای را از زبانها و فرهنگهای مختلف آشنا شویم. در زیر به معرفی شاعران بزرگ و آثار آنها میپردازیم.
۱. ویلیام شکسپیر از انگلستان
شاعر بزرگ انگلیسی، بدون شک یکی از بزرگترین ادیبان تاریخ است. شکسپیر در قرن شانزدهم و هفدهم میلادی زندگی میکرد اما آثار او همچنان در سراسر دنیا خوانده و اجرا میشوند. از جمله آثار معروف او میتوان به «هملت»، «رومئو و ژولیت» و «مکبث» اشاره کرد. اما ویژگیهایی که باعث شد شکسپیر افسانهای شود، نوآوری در واژگان بود که تاثیر عمیقی در فرهنگ و ادبیات انگلیس گذاشت. به بیانی دیگر باید گفت خلاقیت در دنیای آثار شکسپیر موج میزند. این شاعر را میتوان تصویرگر قهار احساسات انسان از جمله عشق، نفرت، حسادت، انتقام و… دانست که این مجموعه عواطف، شور و حال خاصی به مجموعه آثارش داده است.
۲. هومر از یونان قدیم
شاعر بزرگ یونان باستان، نه تنها در دنیای غرب بلکه در کل تاریخ شعر جهان جایگاه ویژهای دارد. اشعار او، به ویژه «ایلیاد» و «اودیسه»، داستانهایی حماسی و افسانهای هستند که تاثیر زیادی بر فرهنگ و ادبیات جهان گذاشتهاند. آثار هومر را باید پایهگذار فلسفه، فرهنگ و حتی سیاست دانست. او به وسیله خلق آثار جاودانه خود، یک مرجع معتبر در ادبیات، شعر و همچنین هنر شناخته میشود. اما تاثیرگذاری آثار او به اینجا نیز ختم نمیشود چراکه او به عنوان بنیانگذار ژانر حماسی، یک الگوی فاخر برای شاعران بعد از خود شد. توانایی شاخص هومر، روایتگری او به شیوه جذاب است. او بهگونهای به تاریخ سفر میکند که محال است روح یک انسان شعرو شاعردوستی را به چالشهای احساسی نکشد.
۳. دانته آلیگیری از ایتالیا
شاعر ایتالیایی قرن سیزدهم، با اثر شگرف خود «کمدی الهی»، یکی از آثار بینظیر در ادبیات جهان را خلق کرد. این اثر که توصیف سفر روح از جهنم به بهشت است، نمادهای فلسفی و مذهبی عمیقی دارد که بعد از خواندن آن، صاحب بینش تازهای به دنیا میشوید. اگر شما یکی از انسانهای خوششانس باشید که به دنیای تخیلی دانته ورود پیدا کرده باشید و با آثارش ارتباط برقرار کرده باشید(به ویژه سهگانه کمدی الهی او) بدون شک او را به عنوان نخستین شاعر بزرگ جهان میدانید. دانته یک نویسنده فیلسوف مآبانه است که در آثار خود به مفاهیمی مانند عدالت، رستگاری، گناه و به طور جامع به توصیف معنای زندگی پرداخته است. گفتنی است، تمام این توصیفات در لفافه ابریشمی و لطیف ادبیات به شکل هنرمندانهای بیان شده است. دانته را، پدر شعرو ادبیات معنوی نیز میتوان برشمرد که الهامبخش شاعران و نویسندگان زیادی پس از خود، در طول تاریخ شد. حتی آثار او روی فیلمها، موسیقیها، نقاشیهای فراوانی تاثیرگذار بود. این تاثیر فقط مختص به کشور ایتالیا نیست بلکه یک تاثیر جهانی است که هر فرد با هر فرهنگی میتواند با آن ارتباط برقرار کند.
۴. گوته از آلمان
شاعر آلمانی قرن هجدهم و نوزدهم، با آثاری چون «فاوست» و «سوفی»، در شعر و ادبیات آلمان تاثیر فراوانی گذاشت. وی نه تنها شاعری بزرگ بود، بلکه در زمینههای فلسفه و علم نیز صاحبنظر بود. خلق اثر فاوست او تنها یک شاهکار ادبی نبود
بلکه تجلیگاه پرسشهای عمیق بشر بود. گوته با سوالهایی درباره روح و متعالی شدن آن؛ همواره به سوالهای بیپایان انسان برای جستجوی حقیقت پاسخ داده است. او سوالهایی که فارغ از زمان و مکان همواره تکرار میشود را، به شکل دلنشینی پاسخ داده است. گوته ضمن آنکه شعر میسرود نقاش برجستهای هم بود که این طبع هنری او، روی انتخاب کلمهها و تصویرگری خلاق آنها موثر بود البته این به معنای آن نیست که گوته دنیای سراسر خیال را به ذهن خواننده القا کند بلکه او با بهرهگیری از همزیستی میان عقل و احساس، اثری را میآفریند مانند “فاوست” که جدال میان عقل و احساس در آن، نمایانگر اهمیت این شاعر به نماد عقل است.
۵. مولانا جلالالدین بلخی از ایران
شاعر بزرگ ایرانی قرن هفتم هجری، با آثار عرفانی خود همچون «مثنوی معنوی» و «دیوان شمس»، توانست الهامبخش مردم ایران و سراسر جهان باشد. اشعار مولانا روحانی است، کافی است به دنیابینی مولانا آشنا شوید قطعا طرفدارش خواهید شد. چراکه اشعار مولانا، زبان دل است. او با استفاده از کلمات ساده اما عمیق، تصویری بینظیر از عشق و معنویت را به نمایش میگذارد که در مثنوی معنوی و دیوان شمس؛ این ادعا را عمیقا درک خواهید کرد. در آنجا مولانا از عشقی انسانساز و دگرگونکننده سخن میگوید که انسان مادی، یک آن از تن جدا میشود و در پی یک سیر معنوی به دنیای معنا و ماورا قدم میگذارد. این شاعر جهانی، همواره در اشعار خود، انسانها را به صلح و دوستی دعوت میکند. پیام صلح، در دنیایی که دچار تنش، جنگ و درگیری است مثل یک اکسیر حیات عمل میکند. البته این فرازهای معنوی برای انسان اندیشمند و صاحب دل اتفاق میافتد چراکه ذهنش برای خواندن اشعار آماده است ومیتواند از قیدوبندهای دنیایی رها شود و خلوتی بدون تعلقات مادی را فراهم کند و دمی بیاساید.
۶. امیلی دیکنسون از آمریکا
شاعر آمریکایی قرن نوزدهم، با اشعار خود که اغلب در قالبی مختصر و بدون نام نویسنده منتشر میشد، توانست دنیای شعر آمریکا را تغییر دهد. برخی از آثار معروف او عبارتند از «آیا بهاری خواهیم دید؟» و «زندگی همچون یک پرنده است». در ضمن برای گمنامی خود دلیل جالبی دارد که در این مجمل نمیگنجد. اما چرا او را در این لیست قرار دادهایم؟! باید گفت دیکنسون نگاه پرمعنایی به مسئله بزرگ انسان یعنی مرگ و خداوند داشته است. در آثارش درمییابیم که او مرگ را سوت پایان ندانسته و مرتب با استعاره و زبان ظریف شعر به مرحله جاودانگی انسان اشاره می کند. هرچند پیچیده بودن و چندلایه بودن و حتی بیقافیه و وزن بودن اشعار او را انکار نمیکنیم اما همین رویکرد و سبک نافرم ادبی او آتشفشان خلاقیت او را برانگیخته تا از شاعران هم دوره خود یک سروگردن بالاتر رود و به مفههوم کلمه متمایز شود. در آخر هم باید به شعور روانشناختی آثارش اشاره کرد که او مستقل از فضای ادبیات رسمی به جنبههای درونی انسان پرداخته، به امید، تنهایی، ترس و…در یک کلام دیکنسون، شایسته قرار گرفتن در لیست برترین شاعران دنیا را دارد.
۷. رابیندرانات تاگور از هند
شاعر هندی که در سال 1913 موفق به دریافت جایزه نوبل ادبیات شد، با اشعار خود همچون «گیتانجالی» و «باغبان»، آثار فلسفی و عرفانی را در شعر خود جای داده است که همچنان در فرهنگ هند و جهان پرطرفدار است. اگر از عمق پیامهای معنوی این شاعر سخن به میان نیاوریم، از انصاف خارج شدهایم چراکه تاگورتاثیرات فرهنگی اجتماعی خود را در قالب اشعار خود، در سطح جهانی به دنیا هدیه کرد. او یک نماد فرهنگی بود که به ارتباطات انسانی و اجتماعی تاکید زیادی داشت. البته این ارتباط تنها در روابط میان انسانها نبود بلکه رابطه انسان و طبیعت را نیز شامل میشد و شعار اشعارش این بود که انسان باید در “هماهنگی با طبیعت و دنیای اطرافش زندگی کند تا به تعادل فکری و روحی برسد”.
۸. والت ویتمن از آمریکا
شاعر آمریکایی قرن نوزدهم، که آثارش مانند «ترانههای خودی» و «باروری سرزمینها» تاثیرات عمیقی بر شعر و ادبیات آمریکا گذاشت. او به موضوعات انسانی و اجتماعی علاقه داشت و شعرهایش بیشتر درباره آزادی و انسانیت بودند. این شاعر هم مانند دیکنسون از آزادی در فرم و ساختار اشعارش بهره برد. یعنی از وزن و قافیههای سنتی عبور کرد و با ابتکار در اشعار خود، شعر آزاد را به شاعران بعد از خود، ندا داد. اما ویژگی شاخص این شاعر نوآور، این بود که پیامش را واضح، بدون پوشش و لفافه در اشعار خود میگنجاند یعنی تابو برای او معنایی نداشت چراکه از شرمهای خود عبور کرده بود و تابوها را به رسمیت نمیشناخت. این بیپروایی و قدرت بیان یک ترکیب شخصیتی بهیادماندنی و اسطورهای را تشکیل داد. اگر سری به اشعار او بزنید حتما جنبههای مشترک زیادی از شخصیت خود را میان شخصیتهای اشعارش مییابید این در اثر “برگهای علف” او به وضوح مشاهده میشود.
۹. پابلو نرودا از شیلی
شاعر شیلیایی قرن بیستم، با اشعار سیاسی و عاشقانهاش، جوایز بسیاری کسب کرد و در قلب مردم شیلی و دنیا جایگاهی ویژه باز کرد. آثار معروف او شامل «بیست شعر عاشقانه و یک ترانه ناامید» و «گزارشهای تازه» است. نرودا، در همه زمینهها شعر سروده است. به بیانی دیگر هیچ خواننده با هر سلیقهای را از اشعار خود بینصیب نگذاشته و دست خالی برنگردانده است. او را یکی از نظریهپردازان سیاسی هم میتوان برشمرد که عضو حزب کمونیست شیلی بود و در این رابطه اشعار بسیاری در مورد ظلم، فقر، بیعدالتی سروده است. شعر سیاسی معروف او که سروصدای زیادی هم برپا کرد عنوانش “یک قرن” بود که به ۳۰ زبان زنده دنیا ترجمه شده است. باید تاکید کرد، او فقط یک شاعر گوشهنشین نبود او صدای اعتراض و امید بسیاری از مردم بود که تاثیرش همانطور که، اینک در عصر حاضر مشاهده میشود، بر قرنهای آینده هم قابل پیش بینی است.
۱۰. مایا آنجلو از آمریکا
شاعر و نویسنده آمریکایی قرن بیستم، با اشعار و نوشتههای خود توانست صدای زنان سیاهپوست آمریکا را به گوش جهانیان برساند. از آثار معروف او میتوان به «من هنوز ایستادهام» و «آنگاه که آنها ما را دیدند» اشاره کرد. مایا، در جامعه مردسالار و نژادپرست اشعاری را سرود که نشاندهنده مبارزه برای حقوق بشر و عدالت اجتماعی بود. در آثارش هیچ نشانهای از ترس برای بیان واقعیت دیده نمیشود. اگر یکی از آثار او را بخوانید به قدرت درونی خود ایمان میآورید. به طور مثال، شعر معروفی دارد با عنوان “هنگامی که مینوشم، پرنده میرقصد” که عاری از احساسات منفی انسانی است و به خواننده قدرتی را یادآوری میکند که فقط باید در درون خود، جستجویش کند. حیف است به ویژگی متمایزکننده این شاعر اشاره نکنیم؛ “او توانایی بالایی در ترکیب اشعار با موسیقی و حرکات بدنی داشت و هنگام خواندن اشعارش، از حرکات بدنی استفاده میکرد.”
۱۱. جان میلتون از انگلستان
شاعر انگلیسی قرن هفدهم، با اثر عظیم «بهشت گمشده» شناخته میشود. این اثر حماسی به شرح سقوط انسان از بهشت و ورود به جهنم میپردازد. میلتون در سبک نوشتاری استاد بود و توانست با واژههایی عمیق و تکنیکهای خلاقانه، شعر را دوباره احیا کند. او اندیشههای فلسفی داشت که در اثر “بهشت گمشده” خود، انسان را به تامل وامی دارد. در این اثر، شیطان، خدا و انسان را در یک داستان نبرد الهی، چنان به تصویر خیال میکشاند که تاثیرش تا انتهای زندگی هر شخصی میتواند به جا بماند. ناگفته نماند زندگی این شاعر پر از چالش و سختی بوده که بارزترین آن، از دست دادن بیناییاش بود و با این وجود از نوشتن دست نکشید و تبدیل به نمادی از شجاعت و ارده در دنیای ادبیات شد.
۱۲. خیام از ایران
شاعر و فیلسوف ایرانی قرن یازدهم است و با رباعیات خود که در آن به موضوعات فلسفی و زندگی اشاره دارد، در دنیای شعر ایران و جهان شهرتی جهانی دارد. از آثار معروف او میتوان به «رباعیات خیام» اشاره کرد.
خیام، در عین اینکه جزو بهترین شاعرهای دنیاست؛ ریاضیدان و ستارهشناس بزرگ هم هست که در قرن 11 میلادی در نیشابور به دنیا آمد. اشعار کوتاه و پرمحتوایی دارد که در آنها به پرسشهای فلسفی، هستیشناسی و لذت از زندگی پرداخته است. علاوه بر شعر، خیام در ریاضیات هم سرآمد بود و مهمترین اثرش، تصحیح تقویم هجری شمسی و تدوین “تقویم خیام” بود که در آن دقت بالایی داشت.
ترکیب شعر و علم، ترکیب خارقالعادهای است که این ترکیب پسندیده، خیام را جزو نوادر روزگار کرد.
هرچند بیشتر مردم، خیام رو به عنوان یک شاعر میشناسند، اما او در هر زمینهای که وارد شد، استاد بود. زندگی خیام مملو از لحظات پرعمق و سوالات بیپاسخ بود، همونطور که در رباعیاتش به این نکتهها اشاره میکرد: “از کجا آمدهام و به کجا میروم؟”
که نشاندهنده ذهن فلسفی و عمق بصیرت او دارد. او دائم از انسانها دعوت میکند که در این دنیای فانی زندگی را سخت نگیرند و از هر لحظه آن لذت ببرند. این نگرش خاص او به زندگی و مرگ، باعث مورد پسند قرار گرفتن اشعارش توسط افراد زیادی شد که هنوز بعد از قرنها، اشعارش بهروز است و طرفداران زیادی دارد.
۱۳. سافو از یونان قدیم
شاعر یونان باستان، یکی از نخستین شاعران زن تاریخ ادبیات است. او به خاطر شعرهای عاشقانهاش شهرت دارد و آثار او تأثیر زیادی بر شعر غرب گذاشته است. او به بیان عشق میان زنان میپردازد که در آن دوران و حتی عصر حاضر، یک تابوی فرهنگی عظیمی بود. او روی شاعران بعد از خود تاثیر شگرفی گذاشت به طوری که هومر و دیگر شاعران یونانی از آثارش الهام گرفتند. آثار سافو علیرغم گذشت بیش از دوهزار سال، همچنان روی عرصه است و در دانشگاهها و مراکز علمی مورد مطالعه قرار میگیرد که این استمرار در توجه به آثار او، گواهی عظمت و اهمیت آثار او در طول تاریخ است.
۱۴. ویکتور هوگو از فرانسه
نویسنده و شاعر فرانسوی قرن نوزدهم، با آثار مشهوری چون «گوژپشت نتردام» و «بینوایان»، نه تنها در ادبیات فرانسه، بلکه در ادبیات جهان تاثیرگذار بود. او در قالب شعر توانست مسائل پیچیدهای مانند زندگی، مرگ، عدالت، عشق و ظلم را بیان کند. شعرهای او از نظر زیباشناسی بینظیر است او با ترکیب فضاهای خیالانگیز و عینی خواننده را دائم در رفتو برگشتهای دنیای درونی و بیرونی دعوت میکند. ضمن آنکه سبک اشعار او طوری نگارش شده که برای تمام نسلها قابل فهم و درک است. شیوه او در سرودن، سبک کلاسیک فرانسه است. به طور مثال؛ او اَودی و قصیده را ترکیب کرده است که این تنوع ساختاری از آثارش، محتوایی ارزشمند و جذاب خلق کرده است.
۱۵. فدریکو گارسیا لورکا از اسپانیا
شاعر اسپانیایی قرن بیستم، با آثار خود مانند «آرکانگل» و «خانه برناردا آلبا»، به موضوعات اجتماعی و انسانی پرداخت و همچنان در فرهنگ اسپانیا محبوب است. اشعار لورکا به سادهترین شکل ممکن سروده شدهاند. اما نقطه تمایز لورکا در بیان درد و رنج انسان و فضا بخشیدن به آن است به طوری که خواننده از عمق درد مطلع میشود و خود را جزوی از شخصیتهای سوژه میپندارد و این همذاتپنداری برای او یک تجربه خاص محسوب میشود به طوریکه با خود میگوید” آهان این همان شاعری است که مرا فهمید” لورکا در آثار خود سنتهای غنی اسپانیا را وارد محتوای خود میکند و از اساطیر و شخصیتهای محلی بهره میگیرد. البته او، این منابع فرهنگی را خشک و بیمقدمه وارد صحنه نمیکند بلکه با چاشنیهای کلامی شیرین و دلنشین دل خواننده را با آنها، همراه میکند.
۱۶. لی بی از چین
شاعر چینی قرن نهم میلادی، با اشعار خود که در قالبهای مختلف شعر چینی است، آثارش هنوز در دنیای ادبیات چینی و جهانی مطالعه میشود. او استاد خلق تصاویر بصری قدرتمتد است! لی بی از طبیعت، تاریخ، افسانهها برای ایجاد تصاویری استفاده می کند که جان و روح خواننده را به تسخیر درمیآورد. او اشعار عاشقانه و فلسفی زیادی را سروده است که هنوز هم در دل و ذهنها رسوخ میکند. شاید بیربط نباشد که چنین ذهن خلاق و آزاداندیش را ناشی از خوش شانسی او بدانیم. چراکه او در بهترین دوران یعنی دوران سلسله تانگ زندگی میکرده و همچنین سفرهای مختلف و تجربههای شخصی او، تجربه بهزیستی او را تکمیل کرده که در آثارش روح بیپروایی و آزادی و استقلال موج میزند. با این تعاریف، حیف است به یکی از آثارش سر نزنیم و ادعاهای نویسنده را از بابت صداقت قلم، محک نزنیم!!
۱۷. کوفی اوونور از غنا
شاعر غنایی، آثارش به مسائل اجتماعی و سیاسی مربوط است. او از جمله شاعران معاصر است که تاثیر زیادی در شعر و ادبیات غنا و آفریقا گذاشته است. او از منابع و سنتهای آفریقایی و ویژگیهای مدرن ادبیات الهام گرفت و ترکیبی از سنت و مدرنیته را در اشعار خود پیاده کرد که این تاثیر دوگانه، به او اجازه داد تا اشکال جدیدی از بیان هنری را ارائه دهد. او در اشعارش از تجربه احساسی انسانها به وفور استفاده میکند و تاثیرگذاری خود را با این روش بیشتر کرده است تا جاییکه امروز از او به عنوان بهترین شاعر از لحاظ تاثیرگذاری احساس و استفاده قوی او از نماد و زبان شیوا، یاد شود.
این هم از لیست شاعرانی که هر کدام با نگاهی منحصر به فرد، به دنیای شعر غنا بخشیدهاند و خوانندگان خود را به دنیای متفاوتی از احساسات و افکار میبرند.
سخن آخر
میتوان گفت که شاعران برجسته از سراسر جهان با آثار خود توانستهاند دیدگاههای مختلفی را از موضوعات اساسی و انسانی بشر مثل زندگی، عشق، فلسفه، سیاست را به تصویر بکشند. هر یک از این بزرگانی که نام برده شدند، با استفاده از زبان و سبک خاص خود، دنیای جدیدی از احساسات را برای ما خلق کردهاند که هنوز پس از قرنها، تاثیرگذار و الهامبخش هستند.
این شعرا، نه تنها در زمان خود بلکه در طول تاریخ و حتی در فرهنگهای مختلف از جمله کشور ما ایران، همچنان از اهمیت ویژهای برخوردارند. آثاری که آنها خلق کردهاند به ما کمک میکنند تا جهان خود را بهتر بشناسیم و درک عمیقتری از انسانیت و دنیای درونی خود پیدا کنیم. بنابراین، مطالعه و آشنایی با این آثار نه تنها برای علاقهمندان به ادبیات بلکه برای هر فردی که به دنبال درک بهتر زندگی است، امری ضروری و ارزشمند است.
فراموش نکنیم ما به عنوان یک ایرانی، همواره اشعار شاعران ایرانی درآمیختگی عجیبی در با روح و جان ما دارد و دور از ذهن است کسی با اشعار مولانا و خیام و حافظ و سعدی ارتباط نگیرد. لذا در میان این لیست، یک شاعر را به انتخاب نویسنده حسن ختام این مقاله قرار میدهیم؛ مولانا شاعری که گمان نمیکنم روحانیتر از این شعرش، شاعری بتواند خلق کند یا کرده باشد.
بشنو از نی چون حکایت میکند
از جداییها شکایت میکند
کز نیستان تا مرا ببریدهاند
در نفیرم مرد و زن نالیدهاند
دیدگاهتان را بنویسید